Co posadzić w donicach na tarasie

Co posadzić w donicach na tarasie

Taras to trudniejsze miejsce niż grunt. Korzenie mają tyle ziemi, ile im damy, latem donica nagrzewa się z każdej strony, a zimą przemarza także od spodu. Dlatego pytanie „co posadzić" jest w praktyce dwoma pytaniami: jaka roślina i w czym ją posadzić. Ten drugi bywa pomijany, a decyduje o tym, czy nasadzenie przetrwa pierwszy sezon.

Poniżej znajdziesz jedno i drugie: propozycje roślin pogrupowane według tego, czego oczekujesz od tarasu, oraz konkretne pojemności donic, w których te rośliny mają szansę urosnąć.

Najpierw pojemność, potem gatunek

Najczęstszy błąd to dobranie rośliny do wyglądu donicy, a nie do ilości ziemi w środku. Orientacyjnie:

Dwie liczby z tej tabeli łatwo pomylić, więc warto je rozdzielić. Nasze donice mają wyjmowany wkład plastikowy o pojemności 18 l (kubełek 30 × 30 cm), a większe modele biorą dwa albo trzy takie wkłady. 36 i 54 litry to sumy z osobnych komór, nie jedna bryła korzeniowa — jedna roślina ma do dyspozycji 18 litrów niezależnie od tego, jak duża jest donica. Większy model daje więc miejsce na więcej roślin obok siebie, a nie na większy korzeń.

Odpływ zależy od linii. Wkład 18 l w donicach ogrodowych ma otwory zrobione fabrycznie — nic nie musisz robić, tackę dokupujesz osobno. W donicach balkonowych (6,8 / 11 / 14 l) wkład i tacka są jedną częścią: odczep tackę i wywierć otwory we wkładzie samodzielnie, inaczej woda stanie i korzenie zgniją.

Sam wkład robi przy okazji trzy rzeczy naraz: drewno nie ma stałego kontaktu z mokrą ziemią, roślinę można przesadzić bez rozbierania donicy, a na zimę wkład da się wyjąć i przenieść.

Zasada praktyczna: jeśli wahasz się między dwoma rozmiarami, wybierz większy. Roślina w zbyt małej donicy wymaga podlewania codziennie w upał, w większej — co drugi, trzeci dzień.

Rośliny całoroczne — taras wygląda dobrze także w lutym

To najczęstsze oczekiwanie wobec tarasu i jednocześnie najtrudniejsze do spełnienia, bo roślina musi przetrwać zimę w donicy, nie w gruncie.

Jeśli chcesz tylko porównać, poniżej to samo w jednej tabeli. Opisy każdej rośliny są pod nią. Każdej z nich wystarcza jeden wkład 18 l, więc kolumna, która naprawdę różnicuje wybór, to podlewanie.

Iglaki i rośliny zimozielone

Jałowiec płożący i jałowiec kolumnowy — najbardziej wyrozumiałe. Znoszą suszę, mróz i pełne słońce. Kolumnowe odmiany dobrze wyglądają po bokach wejścia na taras, płożące przy krawędzi donicy, gdzie zwieszają się na zewnątrz. Minimum 18 l.

Tuja szmaragd — klasyczny wybór na zielony parawan. W donicy rośnie wolniej niż w gruncie, co akurat jest zaletą. Wystarcza jej jeden wkład 18 l, ale bryła jest wtedy mała, więc podlewanie musi być regularne — to gatunek, który najszybciej daje znać o suszy brązowiejącymi końcówkami.

Bukszpan — znosi formowanie w kulę lub stożek, dobrze wygląda w powtarzalnym rytmie kilku donic. Strzyże się go dwa razy w sezonie: po pierwszym przyroście w maju i jeszcze raz w sierpniu, najlepiej w pochmurny dzień, bo świeżo cięte liście przypala słońce. Uwaga na ćmę bukszpanową: w Polsce wydaje dwa, a w ciepłe lata trzy pokolenia, a gąsienice zimują w oprzędach w środku krzewu — przeglądać trzeba od kwietnia do września, zaglądając do wnętrza kuli, nie tylko na wierzch. Jeśli nie chcesz tego pilnować, ten sam efekt formowanej bryły dadzą ostrokrzew karbowany (Ilex crenata) albo wiciokrzew chiński (Lonicera nitida), których ćma nie atakuje.

Trzmielina Fortune'a — zimozielona, z biało lub żółto obrzeżonymi liśćmi. Dobra do cienia i półcienia, gdzie iglaki wyglądają smutno.

Ostrokrzew — błyszczące, kolczaste liście i czerwone owoce utrzymujące się przez zimę. Rośnie wolno, więc długo trzyma formę; potrzebuje osłoniętego stanowiska, bo mroźny wiatr przypala mu liście. Przy kupnie sprawdź opis odmiany: ostrokrzew jest rośliną dwupienną i owoce zawiązuje wyłącznie egzemplarz żeński, i tylko wtedy, gdy w pobliżu rośnie męski zapylacz. Przy dwóch donicach przy wejściu najprościej wziąć odmianę samopylną, na przykład 'J.C. van Tol'.

Pieris japoński — zimozielony, wiosną wypuszcza czerwone przyrosty, które wyglądają jak kwiaty. Wymaga półcienia i ziemi kwaśnej — do wkładu daj podłoże do rododendronów, w zwykłym ogrodowym żółknie między nerwami liści. Przy południowej ścianie będzie cierpiał, a majowe przymrozki potrafią zwarzyć młode przyrosty, więc przyda mu się osłonięte miejsce.

Świerk serbski w odmianie karłowej i sosna górska — dwa iglaki o zwartym, nieregularnym pokroju, jeśli szukasz czegoś innego niż kolumna. Obie znoszą mróz i wiatr, obu wystarcza jeden wkład, bo rosną powoli.

Trawy ozdobne

Rozplenica japońska i miskant dają tarasowi ruch i utrzymują strukturę także zimą — suchych kwiatostanów nie obcinamy do wiosny. Obie lubią słońce i obu wystarcza jeden wkład, z tą różnicą, że miskant w większych odmianach wypełnia go w dwa, trzy lata i wtedy trzeba go podzielić.

Turzyca sprawdza się w cieniu, gdzie większość traw zawodzi.

Z tej trójki rozplenica najsłabiej znosi zimę w donicy — szkodzi jej nie tyle mróz, ile mokra, bezśnieżna zima przy przemarzniętej bryle. Jeśli donica stoi w miejscu, gdzie zbiera się woda, owiń ją agrowłókniną albo wybierz miskant lub turzycę, które są pod tym względem pewniejsze.

Byliny, które zostają na zimę

Lawenda — słońce, przepuszczalna ziemia i nietrzymanie wody. To roślina, która ginie raczej od przelania niż od mrozu. Po kwitnieniu skróć pędy mniej więcej o jedną trzecią, ale nie tnij w zdrewniałą, bezlistną część — z gołego drewna lawenda już nie odbija i zostaje z dziurą na resztę życia. Rozchodnik wybacza zapomniane podlewanie. Funkia to jedna z niewielu efektownych roślin do głębokiego cienia, choć zimą znika zupełnie i wybija dopiero pod koniec kwietnia — do maja donica wygląda na pustą.

Rośliny sezonowe — jeśli zależy Ci na kolorze

Jednoroczne kwitną intensywniej i dłużej niż cokolwiek całorocznego, ale trzeba je sadzić co roku.

Pelargonia i surfinia to najpewniejsze wybory na słoneczny taras — kwitną od maja do przymrozków. Begonia i fuksja kwitną w półcieniu i cieniu. Oleander i lantana nadają tarasowi śródziemnomorski charakter, ale zimą muszą trafić do jasnego pomieszczenia o temperaturze kilku stopni — to właśnie przypadek, w którym wyjmowany wkład oszczędza dźwigania całej donicy.

Do jednorocznych wystarczy 6,8–14 l, czyli donica balkonowa. Przy sadzeniu kilku roślin obok siebie licz około 3–4 litry ziemi na sztukę.

Taras osłonięty od sąsiada

Jeśli taras jest widoczny z zewnątrz, rolę parawanu przejmują rośliny pnące — ale potrzebują oparcia. Donica z pergolą rozwiązuje to jednym elementem: pojemnik i krata są jedną konstrukcją, więc nic nie trzeba mocować do ściany ani wbijać w podłoże.

Sprawdzają się tu: powojnik (kwitnie efektownie, lubi mieć chłodne korzenie — warto go przysłonić niższą rośliną), wiciokrzew (szybko zarasta, pachnie wieczorem) i bluszcz jako rozwiązanie całoroczne do miejsc zacienionych.

Dwie uwagi z praktyki. Przy powojniku wybieraj odmiany z grupy viticella i drobnokwiatowe — w ograniczonej bryłce ziemi radzą sobie lepiej niż duże mieszańce wielkokwiatowe i rzadziej łapią zamieranie pędów. Bluszcz prowadź po kracie, nie po samej elewacji: przylgi trzymają się bardzo mocno i przy odrywaniu ciągną za sobą tynk.

Nasze donice z pergolą mają całkowitą wysokość 112, 132 lub 157 cm — liczoną razem ze skrzynią, nie samą kratą. Szerokość wybiera się osobno, przez liczbę wkładów: 36 cm przy jednym, 67 cm przy dwóch i 98 cm przy trzech. Wersja najwyższa, 157 cm, jest dostępna tylko w najwęższej szerokości. Do zarośnięcia kraty na pełnej szerokości 98 cm potrzeba zwykle dwóch roślin pnących.

Zimowanie — to tu przepadają nasadzenia

Roślina zimująca w donicy jest w gorszej sytuacji niż ta sama roślina w gruncie: bryła korzeniowa przemarza z czterech stron zamiast jednej. Cztery rzeczy, które realnie pomagają:

1. Przysuń donicę do ściany i postaw ją na podstawce. Przy ścianie jest o kilka stopni cieplej i wyraźnie mniej wieje, a przerwa pod spodem odcina mróz idący od płyty tarasu. Dobrze sprawdza się wózek na kółkach, bo ułatwia przestawienie donicy w osłonięte miejsce.
2. Podlewaj zimą w dni bezmrozowe. Rośliny zimozielone parują cały rok. Najczęstsza przyczyna uschnięcia iglaka „na mrozie" to zwyczajnie brak wody. Najgroźniejszy jest luty: słońce już grzeje, roślina paruje, a bryła jest zamarznięta i nie ma czym uzupełnić strat. Dlatego zimozielonych nie ustawiaj wtedy w pełnym słońcu albo przysłoń je agrowłókniną.
3. Osłoń, nie zamykaj. Agrowłóknina wokół donicy tak. Folia nie — pod nią zbiera się wilgoć i korzenie gniją.
4. Nie zostawiaj wody w podstawce. Zamarznięta woda pod donicą to najkrótsza droga do rozsadzenia bryły korzeniowej.
5. Gatunki niemrozoodporne wnieś do środka. Oleander, lantana i oliwka nie przezimują na tarasie niezależnie od osłony — te muszą trafić do pomieszczenia.

Ziemia i podlewanie

Jakie podłoże, jak często podlewać i czym nawozić — opisaliśmy osobno, razem z wyjątkami dla wrzosów i dla lawendy, we wpisie co posadzić w donicy. Tutaj dwie rzeczy, które dotyczą właśnie tarasu.

Podlewaj rano. W południe duża część wody odparuje, zanim dojdzie do korzeni, a podlewanie wieczorem zostawia liście mokre na całą noc, co sprzyja chorobom grzybowym. Kropla wody na liściu nie przypala rośliny w słońcu — to mit — ale poranne podlewanie i tak jest najskuteczniejsze.

Keramzyt nie zastąpi odpływu. Warstwa 2–3 cm pomaga, ale tylko wtedy, gdy woda ma którędy odejść. W szczelnym pojemniku woda po prostu stanie na jej wysokości.

Najczęstsze pytania