Wat planten in plantenbakken voor het huis
Kort, als je geen tijd hebt voor het hele stuk:
De veiligste opstelling — twee identieke bakken aan weerszijden van de deur, hoog in plaats van breed. Ritme werkt beter dan variatie.
De veiligste planten — zuilvormige jeneverbes, thuja Smaragd en buxus, elk in één inzet van 18 l. Ze blijven alle drie groen in februari, wanneer je het vaakst naar de entree kijkt.
Wat te vermijden — bladverliezende soorten en planten die gevoelig zijn voor strooizout. Voor het huis werkt een plant het hele jaar, niet één seizoen.
De volledige bakkeuze bij elk van de twaalf planten staat in de tabel verderop.
Plantenbakken voor het huis werken anders dan die op het terras. Ze staan meestal aan de straat- of opritzijde, worden dagelijks gezien en het hele jaar door — ook in januari, wanneer het terras leeg staat. Bovendien staat er doorgaans meer wind, is er meer weerkaatste warmte van gevel en bestrating, en in de winter strooizout.
Dat beperkt de plantenlijst, maar maakt de keuze ook makkelijker. Voor het huis werken soorten die groenblijvend, winterhard en compact van vorm zijn — die er in mei net zo uitzien als in februari.
Eerste regel: symmetrie en herhaling
Voor de entree zet men meestal twee identieke bakken aan weerszijden van de deur. Het is een opstelling die werkt ongeacht de stijl van het huis en geen gevoel voor compositie vraagt. Is er meer ruimte, herhaal dan hetzelfde model drie of vier keer langs het pad — ritme maakt meer indruk dan variatie.
Voor die opstelling heb je bakken nodig die hoog zijn, niet breed. De hoge vorm tilt de plant naar ooghoogte en loopt niet uit over een smal pad. Uit ons assortiment passen hier:
Grote hoge tuinbak 80 cmInzet 18 l — voor één zuilvormige plant, aan weerszijden van de deur 
Grote tuinbak 100 cmDrie losse inzetten van 18 l — voor een combinatie van drie planten 
Vierkante tuinbakInzet 18 l — om in ritme langs de gevel te herhalen
Alle modellen zijn er in een gladde uitvoering en in de uitvoering lamellen — met verticale latten, die beter past bij een moderne gevel.
Wat planten: twaalf planten die het voor het huis volhouden
1. Thuja Smaragd
De veiligste keuze voor een smalle, hoge bak. Groeit zuilvormig, hoeft niet gesnoeid te worden en blijft 's winters groen. Eén inzet volstaat, maar bij zo'n kleine kluit moet het water geven regelmatig zijn — bruin wordende toppen zijn bijna altijd een teken van droogte, niet van vorst. Hij is wel de gevoeligste van de lijst voor strooizout, dus zet hem niet pal aan de rand van de oprit.
2. Zuilvormige jeneverbes
Vergevingsgezinder dan de thuja: verdraagt droogte en volle zon op het zuiden. Staat goed als paar aan weerszijden van de entree. 18 l volstaat.
3. Buxus
De klassieker om tot bol of kegel te snoeien. In een bak groeit hij langzaam, maar toch snoei je hem twee keer per seizoen — in mei en in augustus, het liefst op een bewolkte dag. De buxusmot geeft twee generaties, in warme zomers drie, dus controleer de struik van april tot september en kijk daarbij binnenin. Is dat te veel opletten, dan geeft de Japanse hulst of de struikkamperfoelie hetzelfde effect.
4. Kardinaalsmuts
Groenblijvend, met wit of geel gerand blad — verheldert een entree op het noorden, waar coniferen zwaar ogen. Verdraagt schaduw.
5. Pluimhortensia
Bloeit van juli tot in de herfst, en de droge pluimen die je voor de winter laat staan ogen goed tot in maart. Anders dan de gewone hortensia verdraagt hij zon. Vraagt veel water — in een bak is dit een plant voor dagelijks gieten tijdens hitte. Hij bloeit op het hout van dit jaar, dus snoei aan het eind van de winter de scheuten van vorig jaar flink terug, met de helft of meer — na die snoei zijn de pluimen groter en zakt de struik niet uit elkaar.
6. Lavendel
Voor zonnige, droge plekken — bijvoorbeeld tegen een muur op het zuiden. Vraagt doorlatende grond met wat zand; sterft door te veel water, niet door vorst. In de winter oogt hij grijs, maar hij komt terug.
7. Sedum
De taaiste van de lijst. Vergeeft een vergeten gietbeurt en de hitte die van de bestrating komt. Staat mooi overhangend over de rand van de bak, als aanvulling op een hogere plant.
8. Siergrassen — lampenpoetsersgras, prachtriet
Ze geven beweging en houden 's winters structuur, mits je de pluimen pas in het voorjaar knipt. Aan beide is één inzet genoeg, met dien verstande dat prachtriet in de grotere variëteiten die in twee, drie jaar vult en dan gescheurd moet worden. Lampenpoetsersgras is daarbij het gevoeligst voor een natte, sneeuwloze winter in een bak — waar water blijft staan is prachtriet betrouwbaarder.
9. Hosta
Een van de weinige opvallende planten voor diepe schaduw — onder een afdak of op het noorden. In de winter verdwijnt hij volledig en komt hij pas eind april terug, dus combineer hem met iets groenblijvends in de bak ernaast.
10. Klimop
Groenblijvend, het hele jaar door, verdraagt schaduw en klimt langs het rek. De natuurlijke keuze als je een stuk gevel wilt bedekken of de entree van de straat wilt afschermen. Leid hem langs het rek en niet langs het stucwerk: de hechtwortels zitten vast en nemen bij het lostrekken een laag gevel mee. De bessen zijn giftig, wat telt waar kleine kinderen spelen.
11. Hulst
Glanzend blad en rode bessen die de hele winter blijven — een van de weinige planten die voor het huis in december beter oogt dan in juli. Groeit langzaam en houdt lang zijn vorm. Alleen het vrouwelijke exemplaar draagt bessen, en dan nog alleen met een mannelijke bestuiver in de buurt, want hulst is tweehuizig — bij twee bakken naast de deur koop je het eenvoudigst een zelfbestuivende variëteit, bijvoorbeeld 'J.C. van Tol'. De bessen zijn giftig.
12. Laurierkers
Dicht, groenblijvend, groeit snel dicht. Goed als de bakken dienst moeten doen als lage haag langs het pad. Hij heeft beschutting tegen gure wind nodig — in een bak, met een bevroren kluit en de februarizon, verliest hij vaker blad dan dezelfde plant in de volle grond. Blad en pitten zijn giftig.
Wat bloeit wanneer — zodat de entree geen half jaar leeg staat
De grootste fout bij bakken aan de voorkant is ze alleen te vullen met wat er in mei mooi uitziet. Verdeel het over de seizoenen:
- voorjaar — bollen in het najaar geplant in dezelfde inzet als de vaste plant; in een bak zijn krokussen en narcissen het veiligst, tulpen doen het minder goed en rotten vaker bij een natte winter
- zomer — pluimhortensia, lavendel, grassen
- najaar — heide, sierbessen van hulst, verkleurende grassen; heide vraagt zure grond, in gewone tuingrond gaat hij binnen enkele weken achteruit
- winter — alles wat groenblijvend is: thuja, jeneverbes, buxus, kardinaalsmuts, klimop
Vuistregel: minstens de helft van de bakken bij de entree zou groenblijvend beplant moeten zijn. De rest mag per seizoen wisselen.
Wanneer je een scherm nodig hebt en niet alleen een plant
Is de entree zichtbaar vanaf de straat of vanaf de buren, dan volstaat een bak alleen niet — er is steun nodig voor klimplanten. Een pergola met plantenbak is één element in plaats van twee: bak en rek zitten vast aan elkaar, dus je hoeft niets in de muur te verankeren of in de klinkers te slaan.
De totale hoogte, inclusief de bak, is 112, 132 of 157 cm. De breedte kies je apart, met het aantal inzetten: 36 cm bij één, 67 cm bij twee en 98 cm bij drie; de uitvoering van 157 cm bestaat alleen in de smalste breedte. Om het rek over de volle breedte van 98 cm dicht te laten groeien zijn meestal twee klimplanten nodig. Voor een permanent scherm kies je klimop; gaat het je om bloei, dan clematis of kamperfoelie — beide verliezen 's winters hun blad. Grijp bij clematis naar de viticella-groep en kleinbloemige variëteiten: in een bak redden die zich beter dan de grootbloemige hybriden.
Dezelfde oplossing op het terras beschreven we in het artikel Wat planten in een plantenbak op het terras.
Drie dingen die typisch zijn voor de entree
Wind. Voor het huis, zeker op de hoek van het gebouw, waait het harder dan in de tuin. Hoge bakken met een smalle voet vallen om — kies bij zuilvormige planten daarom een groter volume, dat ook meer gewicht geeft.
Zout. Strooi je 's winters zout op de oprit, schuif de bakken dan van de rand af of bescherm ze tegen opspattend water. Zout doet meer schade dan vorst en is te zien aan verbruining aan de straatzijde. In de strook bij de bakken kun je beter zand of split strooien. Is het zout al in de aarde beland, spoel de kluit dan in het voorjaar door — een paar keer flink gieten met schoon water voert het via de afvoer van de inzet af.
Weerkaatste warmte. Een gevel op het zuiden plus lichte bestrating betekenen in de zomer temperaturen waarbij een bak in één dag uitdroogt. Kies bij die ligging droogtebestendige soorten — jeneverbes, lavendel, sedum — of een groter volume.
Volume: hoeveel aarde per plant
| Plantenbak | Wat je erin zet |
|---|---|
| één inzet, 18 l | één plant: jeneverbes, thuja, buxus, kardinaalsmuts, hortensia, gras of hosta |
| twee inzetten, samen 36 l | twee planten naast elkaar — bijvoorbeeld een zuilvormige conifeer en iets dat over de rand hangt |
| drie inzetten, samen 54 l | combinatie van drie planten: een zuil, iets bloeiends en een bodembedekker |
Onze bakken hebben een uitneembare kunststof inzet van 18 l (emmer 30 × 30 cm) en de grotere modellen nemen er twee of drie van hetzelfde. Dat is belangrijk bij het kiezen van planten: 36 en 54 liter zijn optelsommen van losse compartimenten, en niet één kluit — elke plant heeft 18 liter, hoe groot de bak ook is. Een grotere bak is dus ruimte voor meer planten, niet voor een grotere wortel. Bovendien staat het hout niet permanent in contact met natte aarde en kun je de plant verpotten zonder de bak te demonteren.
Welke aarde erin moet, hoe vaak je water geeft en waarmee je bemest, hebben we apart beschreven in het artikel Wat planten in een plantenbak: kruiden, aardbeien, voorjaar en najaar.
Overwinteren bij de entree
Een bak die op klinkers staat vriest van onderaf sneller door dan een bak op gras. Drie dingen die echt helpen:
- Een onderzetter onder de bak — de ruimte onder de bodem snijdt de kou vanaf de ondergrond af.
- Water geven op vorstvrije dagen — groenblijvers verdampen het hele jaar; een conifeer die 's winters verdroogt, is meestal een watertekort en geen vorst. Februari is het gevaarlijkst: de zon warmt al, maar de kluit is nog bevroren en de plant kan niets aanvullen.
- Winterdoek, geen plastic — plastic houdt vocht vast en de wortels rotten.
Laat geen water in de schaal staan. Bevroren water onder de bak doet de kluit scheuren.
Veelgestelde vragen
Welke planten voor het huis vragen geen onderhoud?
Het dichtst bij onderhoudsvrij komen jeneverbes, sedum en siergrassen. Alle drie hebben ze wel water nodig tijdens hitte en 's winters op vorstvrije dagen — een bak heeft niet de watervoorraad van de volle grond.
Houdt een houten plantenbak het bij de oprit vol?
Onze bakken zijn van onder druk geïmpregneerd vurenhout, dus over de hele doorsnede beschermd. Ze op een onderzetter plaatsen in plaats van rechtstreeks op natte klinkers verlengt de levensduur duidelijk.
Wat planten voor het huis aan de noordkant?
Kardinaalsmuts, hosta, klimop en zegge — die verdragen alle schaduw. Coniferen worden op het noorden ijler en groeien langzamer.
Hoeveel bakken zet je bij de entree?
Twee identieke aan weerszijden van de deur is de opstelling die altijd werkt. Bij een bredere gevel herhaal je hetzelfde model drie of vier keer — ritme oogt beter dan een verzameling verschillende bakken.
